Karakter boyutu :
Metni küçült
Metni büyüt
Ölümünün 81. Yılı Anısına
10 Kasım 2019 Pazar 22:45:00 / Kültür Sanat
Atatürk 1923 Yılında Rizeli Oldu Bütün Yönleriyle Mustafa Kemal Atatürk Ve Rize Mustafa Kemal Atatürk’ün 1924 yılının 29 Ağustos 1924 tarihinde başlayıp 18 Ekim 1924 tarihine kadar süren ve “Sonbahar Gezileri” diye bilinen gezilerini özellikle Doğu Karadeniz kıyısındaki kentlere yönelik olarak düzenlemiştir.
Hüseyin TERZİ Bir Teşekkür Bir Sitem
Okunma : 4
Yorum : 555
00:11RTEÜ Kültür Hizmetlerine Devam Ediyor16:52“Ayrılık” Rize’de Sahnelenecek23:31 İyidere Halk Eğitimi Merkezi Öğrenme Şenliği05:01 Bu kalp seni unutur mu?17:20Rize kitap fuarına rekor ziyaret17:10 Şair Yazar Samyeli’nin Kızlar Okusun Projesi Ses Getirdi18:50 Rizeli Yazarlara Yoğun İlgi var20:58 Rizeli Yazarlar Ücretsiz Kitap Dağıttılar19:53 Sebahat Karagöz’e Fuarda Büyük İlgi Var16:23 Rizeli Yazarın “TRT TRT Olalı” Kitabına Yoğun İlgi16:18Enver Yücel: `Kadınları güçlendirmeden sürdürülebilir kalkınmaya ulaşılamaz`22:45 Güneş: Fuara Ciddi ve Yoğun Bir Katılım Var23:55 Rize’ de Kitap okurları Beni Mutlu Ediyor00:09 Ömer Yazıcı Rize Kitap Fuarına Renk Kattı

 

Mustafa Kemal Atatürk, Sonbahar Gezileri çerçevesinde 17 Eylül 1924 tarihinde beraberinde eşi Latife Hanım, Yozgat Milletvekili Salih Bozok, İstanbul Milletvekili Hamdullah Suphi Tanrıöver, Gaziantep Milletvekili Ali Kılıç, Rize milletvekili Rauf Benli ve bazı arkadaşlarıyla birlikte Rize’yi ziyaret etmişlerdir.

RİZE BAŞTAN AŞAĞI SÜSLENDİ

30 Ağustos 1924 tarihinde Büyük zaferin Dumlupınar`daki 1. Yıl dönümü kutlama törenlerine katılan Atatürk, ertesi gün Bursa`ya hareketle 12 Eylül 1924 tarihinde Mudanya`dan Hamidiye Zırhlısı ile İstanbul Boğazı üzerinden Karadeniz`e açılmıştır. 15 Eylül`de Trabzon`a gelen Atatürk ve beraberindekiler 17 Eylül`de buradan ayrılarak aynı gün saat 18.00`de Rize`ye varmışlardır. Mudanya`dan yola çıktıkları günden beri geleceklerinden haberdar edilen Hükümet ve Halk, geceli gündüzlü çalışarak kasabayı baştan aşağı taklar bayraklar ile süslediler ve Gazi Paşa’nın geçeceği yerlere halılar döşediler. Gemiden ayrılmalarını müteakip Hamidiye Zırhlısı ile torpidodan yirmi birer pare top atılmak suretiyle Atatürk’ü selamladılar ve sancaklarını çektiler.

AYAKLARIM MEMLEKETİMİN SULARINDA ISLANSIN

Atatürk ve beraberindekileri Hamidiye zırhlısından alıp karaya ulaştırmaya çalışan motor denizin şiddetinden muvaffak olamayınca Müftü Mahallesinden 20 yaşındaki Hakkı Şentürk, dayanamaz ve öne atılır. Denize koşup Atatürk’ü sırtına alarak karaya çıkarmak ister. Atatürk, bu isteği “Bırakın ayaklarım memleketimin sularında ıslansın” diyerek geri çevirirdi

İskeleye ayak basınca kurbanlar kesilmeye ve dinamitten yapılmış bombalar atılmaya başlandı. İhtiram safları teşkil ederek bekleyen asker, memur ve halka hitaben “Merhaba asker, merhaba arkadaşlar” diyerek Rize İdman Yurdu bandosunun çaldığı karşılama havası arasında iskeleyi yürüyerek hükümet binasına çıktı. Üst katta olan Jandarma Dairesi’ne girdi. Sonra merdivenin başında bulunan Umum-i Tasarrufiyye Dairesi’ne yani Tapu Müdürlüğüne girdi. Tapu Müdürü Trabzonlu Abdülkerim Bey ile konuştu. "Rus işgalinde defterleriniz nerede idi" diye sordu. Müdür Abdülkerim Bey: "Mahzende idiler; kuyudatın suretleri Kuyud-i Umumiye müdüriyetinde mevcuttur." Dedi. Atatürk 325 tarihli bir dağıtım defterini açtı, tetkik etti. Tapu Başkatibi İbrahim Arayıcıoğlu ile konuştu, memnun oldu. Tapu dairesinden dışarı çıktı.

ATATÜRK VALİLİKTEN AYRILIRKEN

Atatürk`ün Rize gezisi sırasındaki ilginç olaylardan biri de «Medrese» olayıdır. Olay şöyle olmuştur: Atatürk`ün vilayet konağına uğrayıp üst kattaki valiliği ziyaret ettikten sonra Adliye dairesinin bulunduğu kata indiği bir sırada, Rize Müftüsü Mehmet Hulusi Efendi (Alemdar) ve Pazar müftüleri medreselerin yeniden açılmasını isteyen bir dilekçeyi O`na vermişlerdir. Atatürk dilekçeyi dikkatle okuduktan sonra ses tonunu yavaş yavaş yükselterek: ”Demek okul istemiyor da medrese istiyorsunuz. Oysa bu Millet okul istiyor. Şu zavallı milletin yakasını artık bırakın da vatan evladı yetişsin, yükselsin. Medreseler asla açılmayacaktır, hocam. Bunu böyle bilesiniz. Eğer kendi şahsımızdan, kendi hayatınızdan, kendi maişetinizden endişe ediyorsanız buna imkân yoktur. Siz ibadetle meşgul olunuz. Böyle şeyler düşünmekte mana yoktur. Bu bir kanundur. Bu, kanunu yapanlar sizden daha alimdirler” şeklinde tepkisini göstermiştir. Medrese olayı Atatürk`ü bir hayli tedirgin etmişti. Bir takım gizli faaliyetlerin olduğunu düşünen Atatürk, Rize`den ayrılıp Giresun`a doğru yol aldığı sırada, devrin Başbakanı İsmet Paşa`ya şifreli bir tel çeker.

YAŞASIN GÖZÜMÜN BEBEĞİ

Atatürk, Rize`ye gelişi dolayısıyla trafiğe açılan caddenin adına “Atatürk” adının verilmesine karşı çıkarak, caddenin adının “Cumhuriyet”  olmasını istemiştir. Eski hükümet binasının bitişiği Şevket`in kahvesi idi. Şevket "Yaşasın gözümün bebeği" diyerek bağırdı. Millet alkışladı. Sağa sola selam vermek suretiyle Belediye binasına gitti. Belediyede biraz oturduktan sonra akşamın yaklaşması hasebiyle iskeleden kayıkla ve aynı heyecanı veren merasim ile Müftü mahallesindeki Mataracızâde Mehmet Efendinin evine gittiler. O gece sabahlara kadar sokaklar ve hele hükümet binasının önü mumlarla ve yakılan gazlı paçavralarla aydınlatıldı. Limandaki harp gemileri de elektrik donanımlarını yaktılar. Bunlardan Hamidiye Zırhlısı ay çıkıncaya kadar projektörünü Mehmet Efendinin evine tevcih ve teksif etti. Mataracı Mehmet Efendi, bu müstesna misafire Rusya’dan satın aldığı kalpağını hediye eder. Atatürk, İstanbul’a dönünce kalpakla çektirdiği fotoğrafı imzalayarak o günün anısına Mehmet Efendi’ye gönderir. Bu fotoğraf halen Rize’de Atatürk Müzesi’ne dönüştürülen Mataracı Mehmet Efendi’nin evinde sergilenmektedir.  Torpido da kasabanın diğer yerlerini aydınlattı. Mehmet Mataracı, Rize Kuvva-i Milliye Reisi idi. Bir gece orada kaldıktan sonra yine harp gemisi ile Rize`den ayrıldılar.

CUMHURİYETTE ANGARYA YOKTUR

O günkü Rize`nin yollarını beğenen Atatürk, Vali Mehmet Hurşıt Bey’e bu yolları nasıl yaptırdığını sorar. Vali de gururlanarak “imece ile yaptırdım”  diye karşılık verince, Atatürk valiye döner ve: “Siz corvee nedir bilir misiniz? Bilmiyorsanız söyleyeyim. Angarya demektir. Şunu da bilmeniz gerekir ki kanunsuz hiçbir vatandaşı işgal edemez, onu çalışmaya zorlayamazsınız. Cumhuriyette angarya diye bir şey yoktur der. 

ATATÜRK VE RİZELER

Atatürk’ün Rize ve Rizelilerle tanışıklığı çok eskilere dayanır. Kurtuluş savaşı yıllarında Kuvayi Milliyecilere takalarıyla silah taşıyan denizci Laz uşakları Atütürk’ün takdirini kazanmıştır. Milli mücadelede büyük yararlılıklar gösteren kahramanlardan adını bir çırpıda sayabileceğimiz İpsiz Recep, Ketencioğlu Yakup, Dursun Kaptan, Metozade Hüseyin, Mataracı Mehmet Efendi, Tuzcuoğlu Halit Ağa ve Şahinoğlu Osman Kahya’nın yanı sıra pek çok da isimsiz kahraman yer almaktadır.

Bİ TÜFEĞİM BİDE BEN

İstanbul’da savaş yılları. Birinci dünya savaşında galip gelen İngiliz, Fransız, İtalyan ve Yunanlılar İstanbul’u işgal etmiştir. Türk’ün ateşle imtihan edildiği bu zor dönemde ekmek karneyle dağıtılmaktadır. Ancak İstanbul’da biri vardır ki, milli mücadelecilere karnesiz ekmek sağlamaktadır. Bu kişi cesaretiyle Atatürk’ün dikkatini çekmeyi başaran Rizeli Mataracı Mehmet Efendi’dir. Atatürk, bir gün bu yürekli laz uşağını yanına çağırır. Bir süre muhabbet ettikten sonra can alıcı soruyu sorar: “Yarın cepheye gitsek, kaç kişiyle gelirsin?” Mataracı Mehmet Efendi, Rizeliye has keskin zekasını ve şivesini konuşturarak “Bi tufeğum, bi da ben senun emrundeyiz paşam” der. 

TİLKİNİN PAZARDA İŞİ YOK

Kurtuluş savaşı yıllarında çetesiyle birlikte destanlaşan bir diğer isim de İpsiz Recep Reis’dir. Kuvay-i Milliye’ye asker ve silah taşımasıyla kahramanlaşan Recep Reis, Atatürk tarafından vatana olan hizmetlerinden dolayı ödüllendirilmek istenmiş, ancak vatan aşkı ağır bastığından parayı kabul etmemiştir. Grubuyla birlikte mücadelesini Sakarya dolaylarında sürdüren Rizeli Recep Reis, siyasete girmesini isteyenlere “Biz işimizi tamamladık efendiler. Savaşta dik duran başımızı siyasette eğmeyiz. Tilkinin pazarda işi yoktur” şeklinde cevap verir. 

ATATÜRK 1923 YILINDA RİZELİ OLDU

Kurtuluş savaşı boyunca Anadolu’nun muhtelif bölgelerinde savaşan ve milli mücadelenin başarıya ulaşmasında katkıları olan Rizeliler, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu ulu önder M. Kemal Atatürk’e hemşehrilik teklifinde bulunur. Atatürk, bu teklifi 20 Nisan 1923’te Rize Livası İdare Meclisi üyelerinden Hüseyin Bey ile arkadaşlarına gönderdiği bir yazıyla kabul ettiğini bildirir. 29 Nisan 1923 tarihli Hakimiyet-i Milliye Gazetesi ve Yenigün Mecmuasında haber olarak yer alan gelişme, genç Türkiye Cumhuriyeti’nde büyük yankı uyandırır.  .

ATATÜRK VE RİZE’DEN ÇEKİLEN TELGRAF

TBMM’sine üç millet¬vekili tarafından hazırlanan ve Rize Milletvekili Osman Özgen tarafından da desteklenen, Atatürk`ün ekarte edilmesine yönelik bir önergeye verilmiştir. Rize halkı büyük tepki göstermiş, çektiği bir protesto telgrafı ile olayı lanetlemiştir. Bu önergeye göre milletvekili olabilmek için, bir ilde beş yıldan fazla devamlı oturmak ve doğum yeri o günkü Türkiye sınırları içinde olmak gerekiyordu. Bu önerge doğrudan doğruya Atatürk`ün milletvekilliğinden düşürülmesini hedeflemekteydi. Atatürk,  2 Aralık 1922 tarihinde mecliste görüşülen tasarıya karşı kendi ve halkın tepkisini özetle şöyle dile getiriyordu: Doğum yerim bugünkü sınırlarımız dışında ise bunda benim hiçbir suçum yoktur. Beş yıl sürekli bir yerde kalsaydım Muş ve Bitlis`i düşmandan geri alabilir miydim? Ben burada yalnız bir seçim bölgesinin, Rize`den bana çektiği bir tel yazısını, olduğu gibi sunmakla yetineceğim: Size ve sizinle birlikte çalışan değerli arkadaşlarınıza karşı sancağımız adına söz söyleyen ve aykırı görüş besleyen ve bizce hiçbir değeri ve önemi olmayan milletvekillerini lanetleriz. O`nun Sancağımızı temsil etmek hakkı da kalmamıştır. Şu zamanda, yurt hainlerinin bile katılamayacağı muhalifliği ve karıştırıcılığı bize öğütleyen milletvekili Beyin,  görüşünü benimseyecek bir tek kişinin bile sancağımıza bulunmadığını kıvranarak saygılarımızla bilgilerinize sunarız.

Rizeliler’in hemşehrisi M. Kemal Atatürk, Rize ile olan ilişkisini daha sonraki yıllarda da sürdürerek milli günler ve önemli hadiselerde kutlama mesajları gönderir. Çeşitli dönemlerde telgrafla haberleştiği isimler arasında Mektupçu Behçet Tuzcu, Halkevi Başkanı Oğuz Bey, Mataracı Mehmet Efendi ve Rize Muhafaza-i Hukuk Cemiyeti yöneticilerinden Lazzade Mustafa Efendi yer alır.  

 

Kaynakça:

Atatürk’ün Rize’ye gelişi Dursun Kazmaz Rize Haber Dergisi Yıl:1 Sayı :7  S.4-5 İstanbul Eylül 1983

Atatürk’ün Rize’ye gelişi ve bir anı Sadık Beyaz Rize Haber Dergisi Yıl:5 Sayı :55 S.19-23 İstanbul Eylül 1987

Nutuk Mustafa Kemal Atatürk 11. Cilt, Sayfa: 528-531 T.D.K. Yayını Ankara 1927

Cumhurbaşkanı Gazi M. Kemal Paşa`nın Sonbahar Gezileri Nuri Onat Çağdaş Yayınları 1984

Atatürk`ün Yurt Gezileri Mehmet Önder İş Bankası Yayınları Ank.1975

Rize Tarihi Orhan Naci AK Rize Halk Eğitim Merkez Müdürlüğü Yayını 2000

 

Fotoğraf ve belgeler Evvel Zaman İçinde Rize isimli kitabımdan alınmıştır.

 

Fatih Sultan KAR / İST.

Bu haber 90 kez okundu
  UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında muhatapları tarafından dava açılabilmektedir.
Toplam (0) adet yorum eklenmiştir.
Rizespor
Marko Scepovic SOS Veriyor
Çaykur Rizespor’ un transferin son günlerinde Macaristan 1. Lig takımı MOL Fehervar takımından transfer ettiği Marko Scepovic süre aldığı maçlarda ortaya koyduğu futbolla adeta yokları oynarken taraftarın yoğun eleştirilerine neden oluyor.
Yorum : 0
Rizespor
Taraftar Eren Karadağ’a şans istiyor!
Mustafa El Kebir’ in sakatlanmasından sonra alınan Marko Scepovic in beklenen performansı verememesi nedeniyle Çaykur Rizespor’ da golcü sıkıntısı çekiliyor.
Yorum : 0
Rize Belediyesi
Adı Var Kendisi Yok
Dosma yolu üzerinde mülkiyeti Rize Belediyesine ait bina bağlı bulunduğu muhtarlığın emrine tahsis edilmesine rağmen "Rize Kent Arşivi" tabelası asılı durması tepkilere neden oluyor
Yorum : 0
Kültür Sanat
RTEÜ Kültür Hizmetlerine Devam Ediyor
RTEÜ Tarafından Rize Halk Kültürüne katkı amacıyla hazırlanan Rize Halk Kültürü Derlemelerinin 1.cilti çıktı.
Yorum : 0
Rize Belediyesi
“Yeni Orta Cami” Asfaltı Tamamlandı…
Yeniköy Mahallesi Timya Vadisi Kentsel Dönüşüm alanına taşınan yeni Orta Cami çevresi asfalt çalışmaları bugün tamamlandı.
Yorum : 0
Magazin
Tutum Yatırım ve Türk Malları
Türkiye Ziraatçılar Derneği Rize Şube Başkanı Müfit Akman, ülkenin geleceği için ülke kaynaklarına sahip çıkılması gerektiğini belirtti. Akman, yaptığı yazılı açıklamada, insanların parasını, mallarını, eşyalarını, zamanını ve sağlığını gerektirdiği gibi korumasına ve kullanmasına tutumlu olmak dendiğini belirtti.
Yorum : 0
Kaçkarlar İnşaat Ciro`da Türkiye 14.sü Oldu 11 Aralık 2019 Çarşamba 22:51:00
Şehit Rize Emniyet Müdürü Altuğ Verdi Ölümünün 1. Yıl Dönümünde Unutulmadı 11 Aralık 2019 Çarşamba 22:48:00
Fındıklı Belediye Personeli Yönetim Ve İletişim Becerisi Eğitimi Aldı 11 Aralık 2019 Çarşamba 01:49:00
Bu kadro ile Gelecekte Büyük İşler Yapacağız 11 Aralık 2019 Çarşamba 00:50:00
Rizespor`a renklerini veren adam: Dündar Akdeniz 10 Aralık 2019 Salı 23:38:00
GÜNÜN YAZARLARİ
EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ
Kılıçdaroğlu: Bu mücadele, sıradan bir mücadele değil
CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, Beylikdüzü Belediyesi tarafından bu yıl 4’ncüsü düzenlenen “Vefa Ödülleri” töreninde konuştu. Son seçimlerde bir mesafe aldıklarını vurgulayan Kılıçdaroğlu, vatandaşlar uyurken gece saat 02:00`de evinden çıktığını ve vatandaşlarla sohbet ettiğini belirterek, "İstanbul’da bize hayatında hiç oy vermemiş kesimlerle uzun bir sohbet yaptım. ‘Adalet’ diyorsunuz, adaleti savunuyoruz; ‘Hak’ diyorsunuz, hakkı savunuyoruz. Neden bize oy vermiyorsunuz?" diye sorduğunu ifade etti.
Artık 30’ların altına inmiş bir AK Parti var
Bir dönem AK Parti İstanbul İl Başkanlığı görevinde bulunan isim, anketlere göre AK Parti`nin oylarının yüzde 30’ların altına indiğini iddia etti.
“Asgari ücretle 1 ay geçinebilecek misiniz?”
Türk-İş Konfederasyonu Genel Başkanlığı’na seçilen Ergün Atalay, 2020 yılı asgari ücret görüşmeleri ile ilgili işveren ve hükümet tarafına dikkat çeken bir çağrıda bulundu.
Ak Partili olmak her kiri örter mi?
Saadet Partisi Genel Başkan Yardımcısı Bülent Kaya, düzenlediği basın toplantısında gündemi değerlendirdi.
FOTO GALERİ
İzlenme 3896
İzlenme 8522
İzlenme 6161
İzlenme 6926
VİDEO GALERİ
İzlenme 6313
İzlenme 6525
UZMAN GÖRÜŞÜ
Rizehaber.Org sadece internet üzerinden yayin yapmaktadir. Tüm Haklari Sakları Saklıdır. İzinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz.
Görsel Tasarım : Rizedeyiz.Com © 2008 | Yazılım : Rizedeyiz Bilgi İşlem - Pazar Gazetesi - 10 Mart Gazetesi