Bir süredir güzergahı tartışılan Trabzon-Erzincan Demiryolu Projesi için Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Mühendislik Fakültesi Ulaştırma Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Fazıl Çelik, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’a bir mektup göndererek belirlenen demiryolu güzergahının yüksek maliyetine dikkat çekerek ülke kaynaklarının heba edilmemesini istedi.

Konuyla ilgili Trabzon Gazeteciler Cemiyeti’nde bir basın toplantısı düzenleyerek Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’a yazdığı mektubu basın mensupları ile paylaşan Prof. Dr. Fazıl Çelik, Demiryolları, Limanlar ve Hava Meydanları Genel Müdürlüğü (DLH) özel bir firmaya ihale ettiği ve 21 Aralık 2011 tarihinde Trabzon’da takdim ettiği Trabzon-Erzincan Yüksek Hızlı Tren (YHT) Demiryolu Projesi’nin son derecede yanlış, fizibilitesi yapılmayan ve ülke kaynaklarını heba edildiği bir proje olduğunu söyledi.

Çelik “Projenin; gerek fonksiyonerlik, gerek uzunluk, gerek yapım maliyeti, gerek yapım süresi, gerek arazi kullanımı, gerek proje kriterlerini karşılama, gerek bakım maliyeti, gerek işletme maliyeti ve gerekse zaman tasarrufu açılarından savunulabilir tarafı bulunmamaktadır. İhale şartnamesine ‘Tirebolu ve Gümüşhane’ şartının konulması; fizibilite etüdünün olmazsa olmazı olan alternatif güzergah etütlerini engellemiş ve optimum güzergah bulunamamıştır. En çok 3 milyar TL’lik bir bağlantı mümkünken 7 milyar TL’lik bir proje dayatılmıştır. Sadece kuş uçuşu 60 km olan Torul-Trabzon arasına 86.5 km tünel önerilmesi bile ne denli yanlış çalışılmış olduğunu göstermektedir. Zira denizden bile tünele girsek 60 km’lik tünelle Torul’a çıkarız. Projenin bilimsel temelleri bulunmamaktadır” dedi.

Yüklenici Firma’nın önerdiği projenin Erzincan’dan Torul’a gelerek buradan çatallaştığına dikkat çeken Prof. Dr. Fazıl Çelik “Demiryolunun bir kolu Trabzon’a, diğeri Tirebolu’ya gitmektedir. Toplam 333 km güzergah uzunluğunun yüzde 90’ı dağlık olup 192 km’si tüneldir. Güzergahın yüzde 58’i tüneldir. 192 km tünelin yapım maliyeti bir yana yapım süresi bile usandırıcıdır. Gereksiz yere uzatılarak ve de tünelli yapılarak; yapım, bakım ve işletme giderleri arttırılan 333 km’lik yolun maliyeti 7 milyar TL olarak açıklanmıştır ki km başına ortalama maliyet, 21 milyon TL demektir. Buna göre Torul-Trabzon arasında maliyet; 21x108=2.268 milyar TL, Erzincan-Trabzon Limanı arasında; 21x247=5.187 milyar TL’dir. Torul-Tirebolu arası ise 1.813 milyar TL olup buna Tirebolu’da yapılacak liman maliyeti dahil değildir” diye konuştu.

Trabzon Belediye Başkanı Dr. Orhan Fevzi Gümrükçüoğlu’nun da geçtiğimiz hafta içinde güzergahla ilgili tepkileri olduğunu hatırlatan Fazıl Çelik, “Sayın Başbakanım; Sayın Belediye Başkanımızın belirttiği gibi, yükler Tirebolu’da denize ulaşacaksa Trabzon bağlantısına gerek olmayıp; Trabzon’da denize ulaşacaksa Tirebolu bağlantısına gerek yoktur. Proje böylesi bir garabeti de içermektedir” ifadelerini kullandı.

KTÜ’NÜN TRABZON-ARSİN-BAYBURT-ERBAŞ ÇALIŞMASI
Prof. Dr. Fazıl Çelik, kendi hazırladıkları alternatif güzergahlara da dikkat çekerek “Bu önerimizde iki adet YHT projesi hazırlamış bulunuyoruz. Birinci alternatifimiz; Trabzon-Arsin-Madenköy-Bayburt-Demirözü-Erbaş İstasyonu olup diğerinde güzergah sadece Bayburt’tan sonra değişerek Sarıhan üzerinden Erbaş İstasyonu’na ulaşmaktadır. Birinci güzergah uzunluğu 190 km olup 50 km tüneli ve 18 km köprüsü bulunmaktadır. İkinci güzergahın uzunluğu ise sadece 165 km olup toplam 59 km tüneli ve 16 km köprüsü vardır. Her iki güzergahın en uzun tüneli 19 km olup 15 km’ye düşürülebilecek durumdadır (DLH önerisinde Zigana tüneli 14 km’dir). Arsin alternatifinin yüzde 50-60’ı ovalardan geçmektedir. Bu güzergahı tümüyle dağlık kabul ederek DLH’nın maliyeti olan 21 milyon TL/km üzerinden gitsek bile önerdiğimiz birinci güzergahımızda maliyet; 21x195=4.095 milyar TL, ikinci güzergahımızda maliyet ise 21x165=3.465 milyar TL olmaktadır. Kaldı ki geçilen bölgenin yarısı ovalık olduğuna göre maliyetin çok daha düşük olduğu açıktır. Yüklenici firmanın önerdiği sadece Torul-Trabzon maliyeti olan 2.268 milyar TL ile ovalık alanı çok olan Arsin-Erbaş güzergahının nerdeyse hepsi inşa edilebilecek durumdadır. Tirebolu hariç, Firma’nın Erzincan-Trabzon bağlantısı 5.187 milyar TL olduğuna göre Arsin alternatif ile arasındaki fark 5.187-3.465=bin 722 milyar TL’dir ki bunun anlamı şu demektir; 2011 Bayındırlık fiyatlarında; yüzde 25 müteahhit karlı, asansörlü, kaloriferli 100 m2 daire maliyeti 56 bin 500 TL olduğuna göre; güzergahlar arasındaki maliyet farkı ile en az 30 bin 478 daireli, 150 bin nüfuslu modern bir şehir inşa edilebilir demektir. Arsin alternatifi ile en çok 61 bin konut inşa edilebilirken, Yüklenici Firma’nın önerdiği 7 milyar TL ile 124 bin konut inşa edilebilir ki 600 bin nüfuslu şehir demektir” şeklinde konuştu.

TİREBOLU VE GÜMÜŞHANE’YE DE DEMİRYOLU
“YHT demiryolu güzergahı Erzincan’ın doğusundaki Erbaş İstasyonu’ndan Arsin ve Trabzon Limanı’na geldikten sonra sahilden 80 km ile Tirebolu’ya devam ettirilebilir ki bu bağlantı zaten gelecekte sahilden planlanan demiryolu güzergahına oturmaktadır” diyen Prof. Dr. Fazıl Çelik, şunları söyledi:
“Gümüşhane ise 60 km ile Bayburt demiryoluna bağlanabilir. Böylece toplam demiryolu hattı uzunluğu; 165+80+60=305 km olur ki DLH fiyatlarıyla bile maliyet; 21x305=6.405 milyar TL olmaktadır. Yani her halükarda yaklaşık 1 milyar TL tasarruf var demektir. Böylece bir taraftan bu tasarruf sağlanırken diğer yandan projeye; Trabzon, Giresun ve Gümüşhane yanında Bayburt da dahil olmaktadır. Ayrıca Erzincan’dan başlayıp geniş Kelkit ve Bayburt Ovaları’ndan geçilerek, ya da daha kısa bağlantı olan Erbaş’tan Bayburt Ovaları’na geçilerek oradan Of ya da Rize’ye çok rahat bağlanılabileceğini göstermiş bulunuyoruz. Erbaş-Of ya da Erbaş-Rize bağlantısı sadece ve sadece 150 ve 170 km’dir. En uzun tünel 12 km ve 17 km’dir. Toplam Tünel uzunluğu az olup 56 ve 82 km’dir. Önerdiğimiz Of ve Rize alternatiflerinin maliyetleri birbirine yakındır ve 1.5 milyar dolar civarındadır. Bu iki alternatiften özellikle Trabzon ile Rize arasındaki Of’un tercih edilmesinde yarar vardır. Zira, Of’un doğusundaki geniş düzlükler ana istasyon ve lojistik köy olmaya müsaittir. Of Ana İstasyonu, sahilden tekli ucuz bir hatla Trabzon Limanına bağlanırken diğer taraftan Rize ve Hopa Liman bağlantıları aracılığıyla Batum Demiryolu ağına; yani tüm Kafkasya ve Orta Asya Demiryollarına bağlandığında da çok rantabl ve gerçekçi bir proje ortay çıkmış olur. Bütün bu gerçekler irdelenmeden yapılmış olan fizibilite etüdünün gerçekçi olması mümkün değildir ve de inancım odur ki belli kişilerin yönlendirmesine matuftur.”

YÖRE MİLLİYETÇİLİĞİ TEPKİSİ
Prof. Dr. Fazıl Çelik, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’a yazdığı mektubunda yöre milliyetçiliğine de tepki göstererek “Sayın Başbakanım, ben Maçkalı’yım ve Maçka’dan geçen güzergahı savunmuyorum. Zira yöre milliyetçisi değil; bilim adamıyım. Bilim ve ülke menfaatleri Tirebolu diyorsa; Tirebolu, Of diyorsa; Of tercihimdir. Bu işlerin hatır gönül işi olmaması gerekir. Böylesine önemli projeler yapılırken üniversitelere danışılmaması ne büyük talihsizliktir? Bu millet bu üniversiteleri ne diye finanse etmektedir?” dedi.

Bugüne dek Türkiye’de demiryolu yapma iradesi gösteren sadece üç lider olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Fazıl Çelik, “Birincisi; bugünkü demiryolu ağımızın yaklaşık yarısını inşa ettiren II.Abdülhamit Han, İkincisi ise diğer yarısını inşa ettiren Gazi Mustafa Kemal Atatürk’tür. Atatürk’ten sonra demiryolu yapılmış değildir. Bazıları, siyasi gailelerle demiryolu yapımının 1950’de bittiğini iddia etse de istatistikler, 1940-50 arasında yapılan demiryolunun sadece 300 küsur km, 1950-60 arasında sadece 400 küsur km olduğunu gösteriyor. Dolayısıyla Atatürk’ten sonra bugüne dek kimse demiryolu yapma iradesi göstermemiş olup bu iradeyi son olarak Sayın Başbakan Recep Tayyip Erdoğan göstermiş bulunmaktadır. Ancak, projelerin çok detaylı ve alternatifli olarak araştırılması, araya kasıtlı ellerin girmemesi, kaynakların heba edilmemesi ve başta üniversiteler olmak üzere herkesten destek ve katkı alınması şarttır. 4 yıldır büyük emeklerle fisebilillah ürettiğimiz projeleri karşılıksız herkesle paylaşıyoruz. Zat-ı alinizden talebimiz; DLH’nın yaptırdığı yanlış projeye el koymanız ve doğru projenin ortaya çıkması için çalışma başlatmanızdır” çağrısında bulundu.